Zwierzęta nie żyją tylko tu i teraz. Dowiedziono, że mają wyobraźnię i potrafią bawić się „na niby”

9 lutego 2026, 09:44

Naukowcy z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa (Johns Hopkins University) dowiedli, że szympansy potrafią używać wyobraźni i udawać, co dotychczas uznawano za wyłącznie ludzką cechę. Każdy z trzech eksperymentów, prowadzony przy pomocy Kanzi, 43-letniego bonobo, pokazał, że nasi najbliżsi żyjący krewni potrafią wyobrażać sobie nieistniejące przedmioty i udawać, że z nich korzystają. Eksperymenty rozpoczęto po tym, jak pojawiły się anegdotyczne doniesienia, że Kanzi potrafi podejmować udawane zachowania (zabawy „na niby”) i reaguje na prośby o wskazanie nieistniejących przedmiotów.



Statyny nie wywołują większości skutków ubocznych, o które są posądzane

6 lutego 2026, 11:53

Statyny nie powodują większości skutków ubocznych, które są wymieniane na ich ulotkach, ogłosili naukowcy z University of Oxford. Po przeprowadzeniu metaanalizy dużych randomizowanych badań uczeni z Oxford Population Health doszli do wniosku, że wbrew temu, co możemy przeczytać na ulotkach dołączanych do statyn, środki te nie powodują m.in. utraty pamięci, depresji, zaburzeń snu oraz zaburzeń erekcji i funkcji seksualnych.


Wołowina, kleszcz i tajemniczy zgon zdrowego mężczyny

19 grudnia 2025, 09:56

Zdrowy 47-letni pilot linii lotniczych zmarł nagle kilka godzin po obiedzie. Patolodzy zakwalifikowali jego śmierć jako niewyjaśniony przypadek. Po wielu miesiącach, dzięki uporowi żony okazało się, że zabiła go... wołowina, a specjaliści mogli opisać pierwszy znany śmiertelny przypadek zespołu α-gal.


Wpływ piractwa na chmury nad Atlantykiem. Naukowcy korzystają z naturalnego eksperymentu

25 listopada 2025, 16:59

W styczniu 2020 roku zaczęły obowiązywać ostrzejsze normy zawartości siarki w paliwie używanym w transporcie morskim. Ich celem jest zmniejszenie zanieczyszczenia związkami siarki. Aerozole wpływają na tworzenie się chmur i ich jasność, co ma wpływ na bilans energetyczny Ziemi. Chmury powstające z udziałem takich zanieczyszczeń są jaśniejsze i odbijają więcej promieniowania słonecznego. To wywołuje efekt chłodzący, który maskuje znaczną część ocieplenia


Naukowiec z NCBJ pomógł w znalezieniu największego i najpotężniejszego ORC-a

6 października 2025, 13:06

W 2019 roku polska astronom Anna Kapińska odkryła pierwszego kosmicznego ORC-a, czyli dziwny krąg radiowy (odd radio circle – ORC). Teraz naukowiec z Zakładu Astrofizyki Narodowego Centrum Badań Jądrowych, doktor Pratik Dabhade, odegrał kluczową rolę w odkryciu najbardziej odległego i największego z ORC-ów.


Polacy znaleźli w Antarktyce ciało brytyjskiego polarnika, który zginął 66 lat temu

12 sierpnia 2025, 15:43

Badacze z Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego znaleźli w Antarktyce zwłoki brytyjskiego naukowca, który zginął niemal równo 66 lat temu. W Zatoce Admiralicji na Wyspie Króla Jerzego cofający się lodowiec odsłonił ludzkie szczątki, a badania DNA potwierdziły, że to Dennis „Tink” Bell, 25-letni meteorolog, który pracował dla poprzedniczki British Antarctic Survey, Falkland Islands Dependencies Survey. Obok zwłok znajdowało się ponad 200 przedmiotów zmarłego, w tym pozostałości po walkie-talkie, latarka, kijki od nart, zegarek marki Erguel czy nóż szwedzkiej marki.


Ludzkie ciało jako lekarstwo

5 lipca 2025, 08:57

Chorujący na choroby kaduczne, piją krew szermierzy (zabitych) z żywych niejako pucharów [...] owi mniemają, że jest bardzo skutecznie pić ciepłą i kurzącą się jeszcze krew, i całowaniem ran, duszę samę w siebie wciągać [...] Inni szukają szpiku kości udowych i mózgu dzieci. Nie mała liczba Greków opisała nawet smak pojedynczych wnętrzności i członków


Udało się wyleczyć cukrzycę typu I? Rok po zastrzyku 10 z 12 chorych nie musi brać insuliny

25 czerwca 2025, 08:09

Wystarczył jeden zastrzyk z nowego leku bazującego na komórkach macierzystych, by 10 z 12 pacjentów cierpiących na najpoważniejszą odmianę cukrzycy typu 1 mogło odstawić insulinę. Dzisiaj, rok po zastrzyku, wciąż nie muszą jej brać. Pozostałych 2 pacjentów przyjmuje zaś znacznie niższe dawki niż wcześniej.


Przez pół miliarda lat natężenie pola magnetycznego Ziemi i poziom tlenu były silnie skorelowane

24 czerwca 2025, 10:51

Przez ostatnich 540 milionów lat zmiany w sile pola magnetycznego Ziemi były skorelowane z poziomem atmosferycznego tlenu, donosi amerykańsko-brytyjski zespół naukowy. Wyniki badań sugerują, że procesy zachodzące głęboko wewnątrz naszej planety mogły mieć wpływ na organizmy żywe na powierzchni Ziemi. O swoim odkryciu uczeni poinformowali na łamach Science Advances.


Nuda matką wynalazku? Zagadkowe zachowanie kapucynek pokazuje, jak są do nas podobne

20 maja 2025, 10:24

Na wyspie Jicarón u wybrzeży Panamy żyje społeczność małp o niezwykłej kulturze. Zamieszkujące ją kapucynki z gatunku Cebus imitator są znane, między innymi, z używania kamiennych narzędzi. Naukowcy monitorujący małpy z Jicarón poinformowali właśnie o zaobserwowaniu zdumiewającego zjawiska, którego nie potrafią wyjaśnić. Wydaje się, że młodociany samiec zapoczątkował – nieobserwowany nigdzie wcześniej – zwyczaj porywania i noszenia młodych innego gatunku.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk